Nöral terapi, düşük hacimde kısa etkili lokal anestezik — çoğunlukla prokain veya lidokain — ile cilt içine, kas içine, yara izlerine veya sinir çevresine yapılan enjeksiyonlarla otonom sinir sistemini düzenlemeyi amaçlayan bir tamamlayıcı yöntemdir. Amaç bölgeyi uyuşturmak değildir; kuramına göre lokal anestezik, uyarılmış sinir hücrelerinin elektriksel dengesini yeniden kurar. Bu yazı yöntemi tanıtır: ne olduğunu, hangi kurama dayandığını, hangi durumlarda kullanıldığının bildirildiğini, kanıt düzeyini ve kimlerde uygulanmadığını.
Bu yöntemin kuramı ile kanıt düzeyini ayrı ayrı anlatmayı doğru buluyorum; bu yazıda ikisi ayrı başlıklarda. Ağrı tedavisinde kullandığım yöntemlerin genel çerçevesi ağrı tedavisi sayfasında.
Kökeni ve kuramı
Yöntem 1920’lerde Almanya’da Huneke kardeşler tarafından tanımlanmış, Avrupa’da özellikle Almanca konuşulan ülkelerde yaygınlaşmıştır. Temel kavramı otonom (vejetatif) sinir sistemidir: kalp atışı, sindirim, damar tonusu gibi istemsiz işlevleri yöneten ağ. Nöral terapi kuramına göre geçirilmiş ameliyatlar, yara izleri, kronik enfeksiyon odakları ve travmalar bu ağda süregelen bir uyarı kaynağı oluşturabilir; bu kaynağa “bozucu alan” denir.
Bozucu alan. Kurama göre, vücutta başka bir yerdeki eski bir yara izi veya kronik odak, sinir sistemine sürekli sinyal göndererek uzak bir bölgede ağrı veya işlev bozukluğu sürdürebilir. Nöral terapide bu odaklara düşük hacimde lokal anestezik enjekte edilir; kurama göre uyarı kesilince vücudun kendi düzenleme kapasitesi devreye girer. “Bozucu alan” bir kuramdır; laboratuvar bulgularıyla kısmen desteklenen, klinik çalışmalarla henüz yeterince test edilmemiş bir açıklama modelidir 1.
Nasıl uygulanır?
Yöntemi uygulayan hekimler beş uygulama biçimi tanımlar: lokal (ağrılı noktaya), segmental (ilgili omurilik segmentinin cilt bölgesine, “kuadel” adı verilen küçük cilt içi kabarıklıklar hâlinde), bölgesel (sinir çevresine), bozucu alana ve nadiren sistemik. Kullanılan lokal anestezik hacmi düşüktür; solüsyon kortikosteroid içermez. Uygulayıcıların bildirdiği genel çerçeve haftada bir veya iki seans, toplam üç ile on seanstır; süre kronikleşme derecesine göre değişir.
Derin uygulamalar — sinir düğümleri (ganglion) çevresi — anatomik bilgi ve deneyim gerektirir. Türkiye’de nöral terapi, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği kapsamında sertifika gerektiren bir yöntemdir.
Hangi durumlarda kullanıldığı bildiriliyor?
Aşağıdaki liste, yöntemi uygulayan hekimlerin ve derlemelerin bildirdiği kullanım alanlarıdır; bir etkinlik iddiası değildir.
- Kronik kas-iskelet ağrıları: bel ve boyun ağrısı, miyofasiyal ağrı
- Bazı baş ağrıları: migren ve gerilim tipi baş ağrısı
- Fibromiyalji
- Ağrılı adet (dismenore)
- Huzursuz bacak sendromu
- Uyku düzeni bozukluğu ve anksiyete eşliğindeki kronik ağrı
Belirli bir sinire yönelik girişim gerektiğinde nöral terapi yerine tanımlı sinir bloğu tercih edilir; baş ağrısında bu, oksipital sinir bloğudur. Blok tanımlı bir sinire, nöral terapi segmente ve bozucu alana yönelir.
Kanıt düzeyi
Nöral terapide, laboratuvar düzeyinde lokal anesteziklerin sinir ve inflamasyon üzerindeki etkilerini gösteren çok sayıda veriyle, az sayıdaki klinik çalışma arasında bir boşluk vardır. Yöntemi konu alan sistematik bir kapsam derlemesi, kronik ağrıda olumlu sonuç bildiren klinik çalışmaların ve olgu serilerinin bulunduğunu, ancak büyük ve iyi tasarlanmış randomize çalışmalara ihtiyaç olduğunu belirtir 1. Bu derlemenin yazarları nöral terapi kurumlarıyla bağlantılıdır ve bu, sonuçları okurken akılda tutulmalıdır. Dirençli kronik ağrılı hastalarda uzun dönem iyileşme bildiren büyük bir olgu serisi de vardır; kontrol grubu olmadığı için nedensellik kurulamaz 2.
Özetle: yöntemin kanıt düzeyi ağırlıkla olgu serileri ve uzman görüşüne dayanır; “etkinliği kanıtlanmıştır” demek doğru olmaz. Bu, yöntemin değersiz olduğu anlamına da gelmez; kanıt düzeyini bilerek karar vermek gerektiği anlamına gelir.
Akupunkturla farkı
Nöral terapi de akupunktur noktalarını kullanabilir; ama nöral terapi ilaçlı bir işlemdir, akupunkturda yalnız iğne kullanılır.
Karar hedefe göre veriliyor: ilaçsız uyarı ve genel regülasyon öndeyse akupunktur, yara izi veya belirli bir sinir bölgesinin lokal anestezikle hedeflenmesi öndeyse nöral terapi öne çıkıyor. Kesin seçim muayenede yapılıyor.
Akupunkturu ayrı sayfada anlatıyorum.
Uygulamada ne hissedildiği bildiriliyor
Kullanılan iğneler çok incedir ve enjekte edilen hacim küçüktür; hissedilen, hafif basınç ve kısa süreli batmadır. Lokal anestezik yayıldığında bölgede kısa süreli uyuşukluk olur.
Güvenlik ve anatomi
Solüsyon kısa etkili lokal anestezik ve gerektiğinde serum fizyolojik içerir; kortikosteroid içermez. Enjeksiyon noktalarında morluk, geçici uyuşukluk ve kısa süreli baş dönmesi görülebilir. Cilt içi uygulamada birkaç saat süren küçük kabarıklıklar olağandır. Lokal anesteziklere bilinen alerjisi olanlarda uygulanmaz. Nadiren alerjik reaksiyon görülebileceği için uygulamalar hekim gözetiminde yapılır.
Kimler için uygun değildir
Uygulama şu durumlarda yapılmaz veya ertelenir:
- Uygulama bölgesinde aktif enfeksiyon veya inflamasyon
- Aktif dönemdeki otoimmün hastalıklar
- Gebelik ve emzirme dönemi
- Ürün bileşenlerine bilinen aşırı duyarlılık
- Kontrolsüz kronik hastalık
- Tedavi edilmemiş kanama bozukluğu veya düzenlenmemiş antikoagülan kullanımı
Lokal anesteziklere bilinen aşırı duyarlılık, yöntemin bildirilen genel kontrendikasyonları arasındadır. Tanısı konmamış ağrıda önce tanı konur.
Uygunluk her durumda muayene ile belirlenir.
İşlem sonrası
Bildirilen seyir Enjeksiyon noktalarında birkaç saat süren küçük kabarıklıklar, hafif morluk ve kısa süreli uyuşukluk bildirilir. Uygulamadan sonra geçici baş dönmesi olabileceği için kısa bir dinlenme önerilir.
Sıkça sorulan sorular
Nöral terapi nedir?
Düşük hacimde kısa etkili lokal anestezikle cilt içine, kas içine, yara izlerine veya sinir çevresine yapılan enjeksiyonlarla otonom sinir sistemini düzenlemeyi amaçlayan bir tamamlayıcı yöntemdir. Amaç uyuşturmak değil, kuramına göre uyarılmış sinir hücrelerinin dengesini yeniden kurmaktır.
Nöral terapide “bozucu alan” ne demek?
Nöral terapi kuramına göre eski bir yara izi, ameliyat bölgesi veya kronik odak, sinir sistemine sürekli sinyal göndererek uzak bir bölgede ağrı sürdürebilir; bu odağa bozucu alan denir. Kuramsal bir açıklama modelidir; klinik çalışmalarla henüz yeterince test edilmemiştir.
Nöral terapinin içinde kortizon var mı?
Hayır. Solüsyon kısa etkili lokal anestezik (prokain veya lidokain) ve gerektiğinde serum fizyolojik içerir; kortikosteroid içermez. Bu nedenle kortikosteroide bağlı kilo artışı veya hormonal etki söz konusu değildir.
Nöral terapi hamilelikte uygulanır mı?
Hayır. Gebelik ve emzirme dönemi, yöntemin bildirilen genel kontrendikasyonları arasındadır.
Nöral terapide kaç seans bildiriliyor?
Yöntemi uygulayan hekimlerin bildirdiği genel çerçeve haftada bir veya iki seans, toplam üç ile on seanstır; süre şikâyetin ne kadar süredir devam ettiğine göre değişir.
Uzm. Dr. Ömer Fatih Şahin — Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı Dip. Tes. No: 113606
Yayın tarihi: 22 Şubat 2026 · Son güncelleme: 2026-09-21 Bu içerik Uzm. Dr. Ömer Fatih Şahin tarafından tıbben incelenmiştir. Bu yazı yöntemi tanıtır; uygunluk hekim muayenesiyle belirlenir.
Kaynaklar
- Vinyes D, Muñoz-Sellart M, Fischer L. Therapeutic use of low-dose local anesthetics in pain, inflammation, and other clinical conditions: a systematic scoping review. J Clin Med. 2023;12(23):7221. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38068272/ — Yazarlar nöral terapi eğitim ve araştırma kurumlarıyla bağlantılıdır.
- Egli S, Pfister M, Ludin SM, et al. Long-term results of therapeutic local anesthesia (neural therapy) in 280 referred refractory chronic pain patients. BMC Complement Altern Med. 2015;15:200. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26115657/ — Kontrol grubu olmayan olgu serisi; yazarlar yöntemin akademik merkezinde (üniversite nöral terapi bölümü) çalışmaktadır.